Etymologie

Over familienamen

Uit: Van der Gucht, De Caluwe, Jansen & van der Sijs (2017), Atlas van de Nederlandse taal - Editie Vlaanderen, uitgeverij Lannoo.

Familienamen zijn er niet altijd geweest. Dat was ook niet nodig. In de kleine, weinig bevolkte Germaanse nederzettingen volstond een voornaam om je te onderscheiden van je dorpsgenoten. Toen de bevolking toenam, ontstond de behoefte om een naam aan die voornaam toe te voegen. Die 'toenamen' werden na verloop van tijd min of meer vast, al werden ze niet altijd automatisch doorgegeven van vader op kind. De verplichte vererving van familienamen kwam er in (het latere) België officieel pas in 1795. De evolutie in de naamgeving, van voornaam naar officiële familienamen, nam dus bijna vijftien eeuwen in beslag.

Een naam is dan wel handig om iemand te identificeren en te klassificeren in ons mentale adressenbestand, een betekenisvolle band tussen familienamen en hun dragers bestaat niet meer. Je heet simpelweg Van Calenbergh, Mulder, De Lange of Claeys omdat je vader, grootvader, overgrootvader en ga zo maar door die familienaam hadden. Toch weten mensen graag 'wat hun familienaam betekent'. Daarmee bedoelen ze dan de etymologische betekenis: dat wat, lang geleden, de betekenis van de naam was voor die tot een eigennaam versteende.